Przejdź do treści

Dr hab. prof. UP Marcin Urbaniak

dyżury: wiosna 2021 - czwartki 9:00-10:30

Zainteresowania naukowe:

  • Etyka – etyka środowiskowa, dobrostan i prawa zwierząt, neuroetyka, ewolucyjne źródła moralności.
  • Filozofia przyrody – epistemologia ewolucyjna, filozofia biologii, ekofilozofia.
  • Nauki kognitywne – psychologia zwierząt, animal cognition, comparative cognition, interspecies communication.
  • Inne – zoosemiotyka, psychologia ewolucyjna, filozofia umysłu.

Prowadzone kursy

  • Bioetyka
  • Ekoetyka
  • Prawa zwierząt
  • Filozofia umysłu
  • Filozofia przyrody
  • Ewolucja procesów poznawczych
  • Kognitywistyka porównawcza
  • Psychologia ewolucyjna

Monografie naukowe

  1. Koncepcja człowieka faustowskiego, Assembly, Nowy Sącz 2006
  2. Hermeneutyka a kierunki myśli współczesnej, Universitas, Kraków 2014
  3. Wiedza w perspektywie ewolucyjnej, Aureus, Kraków 2017 (współautor z Ignacym S. Fiutem)
  4. Biologiczne wymiary rozumienia. Od ewolucji do hermeneutyki ludzkiego myślenia, Aureus, Kraków 2017

Artykuły naukowe (wybór)

  1. „Przestań szkodzić biosferze! Edwarda O. Wilsona idea przeciwdziałania katastrofie środowiskowej” [w:] Hanna Mamzer (red.), Dobre praktyki w relacjach ludzko-nie-ludzkich, 2021 – w trakcie publikacji.
  2. „Doniosłość działań Jane Goodall w dobie katastrofy środowiskowe” [w:] Zoophilologica nr 7/2021 – w trakcie publikacji.
  3. „O przyrodniczo-społecznej szkodliwości praktyk łowieckich” [w:] Filozofia i Nauka, 2020, tom 8, część 2, str. 159-174.
  4. „O projekcie nowej etyki środowiskowo-klimatycznej. Zarys podstawy aksjologicznej projektu” [w:] Edukacja Etyczna nr 17/2020, str. 77-92.
  5. „Kodeks etyki łowieckiej jako narzędzie maskowania przemocy” [w:] Probucka D. (red.), Etyczne potępienie myślistwa, Wydawnictwo Universitas, Kraków 2020, s. 107-137.
  6. „Dekonstrukcja programu edukacji łowieckiej  «Myśliwi – dzieciom, dzieci – zwierzętom»” [w:] Krawczyńska-Zaucha T. (red.), Edukacja XXI wieku, Wydawnictwo Księgarnia Akademicka, Kraków 2020, s. 119-136.
  7. „Education in Defence of Biodiversity. Will the Ecological and Ethical Footprint Counteract Environmental Changes?” [w:] Problems of Sustainable Development, 2019, vol. 14, no 1, s. 73-78.
  8. „Sprawozdanie z X Forum Etycznego «Moralny Status Zwierząt»” [w:] Zoophilologica. Polish Journal of Animal Studies, Nr 5/2019, s. 417-419.
  9. „Prolegomena do wszelkiej komunikacji” [w:] Zeszyty Prasoznawcze 4/2018, tom 61, nr 236, s. 825-836. Wspólnie z prof. dr hab. Ignacym S. Fiutem.
  10. „Nicolasa de Condorceta teoria rozwoju kultury ludzkiej” [w:] Beata Szymańska, Piotr Mróz (red.), Seria filozofia kultury: Oświecenie, wyd. Libron, Kraków 2018, s. 237-264.
  11. „Etyka i etykieta łowiecka jako narzędzia maskowania przemocy” [w:] Edukacja Etyczna 13/2017, s. 3-29.
  12. „Meandry komunikacyjnej ewolucji. Od mediosfery do moralności” [w:] Zeszyty Prasoznawcze, 2017, Tom 60, Numer 3 (231), s. 672.
  13. „Dlaczego zwierzęta coś wiedzą? Zarys socjobiologicznej koncepcji wiedzy” [w:] Filozofia i Nauka, 2017, tom 5, s. 253-269.
  14. „Narcyzm nowomedialny. Dwugłos o książce Magdaleny Szpunar «Kultura cyfrowego narcyzmu»” [w:] Zeszyty Prasoznawcze, 2017, Tom 60, Numer 3 (231), s. 675.
  15. „Wiedza w ujęciu determinizmu memetycznego” [w:] Filozofia i Nauka, 2017, tom 5, s. 237-251.
  16. „Is a Rebel an Outsider? Rebellion in the Interpretation of Colin Wilson” [w:] From the Absurd to Revolt: Dynamics in Albert Camus’s Thought, Jagiellonian University Press, Kraków 2017, s. 235-246.
  17. „Filogenetyczne uzasadnienie zjawiska rozumienia oraz wiedzy proceduralnej i deklaratywnej” [w:] Filozofia i Nauka, 2016, tom 4, s. 259-274.
  18. „Factory Farming Versus Environment and Society. The Ethical Analysis” [w:] Problems of Sustainable Development, 2016, vol. 12, no. 1., s. 143-156.
  19. „Narracyjny model struktury poznawczej – zarys koncepcji Davida Carra” [w:] Idee i Myśliciele tom XVIII, Wydział Humanistyczny AGH, Kraków 2015, s. 13-29.
  20. „Zjawisko śmierci w ujęciu Jankélévitcha jako krytyka koncepcji Jaspersa” [w:] Karl Jaspers: w kręgu wielkich myślicieli współczesności, Wydawnictwo Universitas, Kraków 2015, s. 303-329.
  21. „Rozpoznawanie stanów emocjonalnych jako biologiczne źródło moralności” [w:] Rocznik Kognitywistyczny, tom 7, Wydawnictwo UJ, Kraków 2014, s. 59-76.
  22. „Gorzki posmak płynnej nowoczesności. Wybrane zagadnienia z filozofii społecznej i etyki Zygmunta Baumana” [w:] Kwartalnik Naukowy Uczelni Vistula, nr 4 (42), Warszawa 2014, s. 5-27.
  23. „Dyskretny urok pewnej fikcji. Uwagi na temat Społecznej Odpowiedzialności Biznesu” [w:] Zeszyty Naukowe Zarządzania Zmianami 1/2013 (58), Wydawnictwo Pret SA, Warszawa 2013, s. 56-72.

Działalność naukowo-konferencyjna (wybór)

  • 8/05/2010 – wystąpienie pt. „Tożsamość narracyjna” Ricoeura jako medium między pojęciem i doświadczeniem „ja”, wygłoszone podczas IV Krakowskiej Konferencji Kognitywistycznej „W cieniu zakwitających anomalii” w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  • 19/09/2013 – wystąpienie pt. Środowisko symulacji i symulakrów w perspektywie nauk poznawczych, wygłoszony podczas konferencji Drugi Zjazd Polskiego Towarzystwa KulturoznawczegoWięcej niż obraz. Współczesna kultura i jej badania” w Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  • 5/04/2014 – wystąpienie pt. Zmysł moralności i jego źródła, wygłoszone podczas VI Krakowskiej Konferencji Kognitywistycznej „Zmysły” w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  • 2015-2017 – podwykonawca grantu realizowanego w IFiS PAN w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki pod kierownictwem prof. dr hab. Małgorzaty Czarnockiej.
  • członek Zarządu (sekretarz) Polskiego Towarzystwa Etycznego.
  • członek Polskiego Towarzystwa Kognitywistycznego; Polskiego Towarzystwa Karla Jaspersa; Polskiego Stowarzyszenia Alberta Camusa.
  • 17/10/2015 – prowadzenie seminarium szkoleniowego Aspekty etyczne nadzoru nad doświadczeniami na zwierzętach przy Fundacji na Rzecz Ochrony Zwierząt Ius Animalia oraz Fundacji na Rzecz Prawnej Ochrony Zwierząt Lex Nova, SGGW Warszawa.
  • 26/02/2016 – wystąpienie pt. Is a Rebel An Outsider? Rebellion in The Interpretation of Colin Wilson, podczas konferencji Od absurdu do buntu. Dynamika myśli Alberta Camusa w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie
  • 2016 (luty) – organizacja i prowadzenie debaty z udziałem Stowarzyszenia Otwarte Klatki nt. przemocy wobec zwierząt oraz przemysłowej hodowli zwierząt, IFiS Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.
  • 2016 (kwiecień) – organizacja i prowadzenie debaty z udziałem Fundacji Kupuj Odpowiedzialnie nt. świadomej konsumpcji, IFiS Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.
  • 23/02/2017 – wystąpienie pt. Ewolucyjne inspiracje w obszarach filozofii, wygłoszony podczas konferencji Nauka jako problem filozoficzny i metafilozoficzny w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie.
  • 2017 (czerwiec) – organizacja i prowadzenie debaty z udziałem Klubu Gaja nt. etycznych i ekologicznych wyzwań środowiskowych, IFiS Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.
  • 28/09/2017 – wykład otwarty pt. Czy zwierzęta dysponują przekonaniami religijnymi?, wygłoszony podczas Małopolskiej Nocy Naukowców w Instytucie Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
  • 24/10/2017 – wykład otwarty pt. Jak ewoluowało myślenie, wygłoszony w ramach cyklu Akademia mózgu w Dworku Białoprądnickim w Krakowie.
  • 21/04/2018 – referat pt. Czym jest ślad ekologiczny? Edukacja wobec zmian środowiskowych podczas konferencji „Filozoficzne podstawy dydaktyki i pedagogiki”, IFiS UP im. KEN.
  • 20-22/06/2018 – organizacja i koordynacja konferencji X Forum Etycznego „Moralny status zwierząt”, IFiS Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.
  • 16/10/2018 – referat pt. Ogród zoologiczny – przestrzeń troski czy okrucieństwa? podczas Ogólnopolskiej Konferencji „Praktyki wobec zwierząt w XXI wieku. Bezpieczeństwo czy zniewolenie?”, UAM Poznań.
  • 9/05/2019 – organizacja oraz koordynacja konferencji „Rzecznictwo w imieniu zwierząt i przyrody. Jak chronić środowisko i zwierzęta na co dzień?”, IFiS Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.
  • 28/05/2019 – wystąpienie podczas konferencji Komisji Zagrożeń Cywilizacyjnych PAU „Społeczeństwo obywatelskie, społeczności lokalne w sytuacjach katastrof naturalnych – diagnozy, praktyki i rekomendacje”. Panel Lekcje z katastrof naturalnych dla badaczy i praktyków – rekomendacje dla przyszłych działań obywatelskich.
  • 8/06/2019 – wystąpienie pt. Dobrostan zwierząt towarzyszących w perspektywie etycznej podczas konferencji „Dobrostan papug” przy Stowarzyszeniu na rzecz Dobrostanu Ptaków Egzotycznych.
  • 10-11/10/2019 – wystąpienie pt. Dekonstrukcja programu edukacji łowieckiej „Myśliwi – dzieciom, dzieci – zwierzętom” oraz moderacja całego panelu podczas Ogólnopolskiej Interdyscyplinarnej Konferencji Naukowej „Edukacja XXI wieku. Strategie zarządzania i kierunki rozwoju”.
  • 15/11/2019 – wystąpienie pt. Wpływ nauk przyrodniczych na etykę relacji człowiek – zwierzę oraz dyskusja ekspercka pt. Hodowle, eksperymenty, łowy – człowiek wobec zwierząt, wraz z moderacją całego panelu podczas konferencji „Kultura Wykluczenia? VII Odsłona: Zwierzaki”.
  • 6/11/2020 – wystąpienie pt. Milczenie wobec zbrodni przeciwko naturze podczas konferencji „Kultura Wykluczenia? VIII Odsłona: Ofiary – milczenie”.
  • 7/11/2020 – dyskusja ekspercka pt. Prawa zwierząt – aktywizm, walka i przyszłość podczas konferencji „Kultura Wykluczenia? VIII Odsłona: Ofiary – milczenie”.

Dodatkowe funkcje i stanowiska

  • od 2017 (maj) – edukator ekologiczny w Klubie Gaja (Stowarzyszenie Ekologiczno-Kulturalne Klub Gaja).
  • od 2017 (listopad) – redaktor merytoryczny w „Edukacji Etycznej” – internetowym czasopiśmie naukowym.
  • od 2018 (listopad) – rejestracja i objęcie funkcji prezesa Akademickiego Stowarzyszenia Przeciwko Myślistwu Rekreacyjnemu.
  • 2019 – współorganizacja i prowadzenie comiesięcznych dyskusji z ekspertami oraz publicznością w ramach cyklu „Zielona kultura wykluczenia” – cierpienie i eksploatacja zwierząt dzikich, gospodarskich oraz towarzyszących, a także dewastacja bioróżnorodności i ekosystemów wraz z antropogenicznymi źródłami katastrofy klimatyczno-środowiskowej.
  • od 2019 (marzec) – objęcie funkcji Ambasadora Sprawiedliwego Handlu i Świadomej Konsumpcji (Fair Trade) w Uniwersytecie Pedagogicznym im. KEN w Krakowie. Dzięki współpracy z Ambasadorkami Fair Trade, Uniwersytet Pedagogiczny został uhonorowany 12 czerwca 2019 tytułem pierwszej w Polsce „Uczelni Przyjaznej dla Sprawiedliwego Handlu / Fair Trade”.
  • od 2019 (maj) – w kwartalniku kulturalnym Istota – autor artykułów i recenzji książkowych z obszaru ekologii, dobrostanu i praw zwierząt, zrównoważonego rozwoju, zmian klimatyczno-środowiskowych, weganizmu itp.
  • od 2019 (sierpień) – w każdą środę o 9:40 rano prowadzenie audycji „Etyczny punkt widzenia świata” w Radiu Kraków, poświęconej bieżącym problemom ekologiczno-etycznym i ekologiczno-społecznym.
  • od stycznia 2020 – członek I Lokalnej Komisji Etycznej ds. Doświadczeń na Zwierzętach w Krakowie.

Popularyzacja nauki (wybór)

  • 8/07/2018 – organizacja i prowadzenie akcji Big Jump Kraków w ramach międzynarodowej inicjatywy ekologicznej Big Jump.
  • 4/08/2018 – prowadzenie warsztatów ekologiczno-etycznych w ramach Akademii Sztuk Przepięknych podczas Pol’n’Rock Festival, dotyczących interwencji na rzecz zwierząt w przestrzeni miejskiej (jeże, gołębie, bezdomne psy i koty).
  • 7/08/2018 – prowadzenie spotkania autorskiego z Dariuszem Gzyrą nt. książki Dziękuję za świńskie oczy w krakowskiej Spółdzielni Ogniwo.
  • 17/10/2018 – organizacja sadzenia drzew – w ramach „Święta Drzewa” Klubu Gaja – wspólnie z krakowskim Zarządem Zieleni Miejskiej, Fundacją Czas Wolny, Funduszem Partnerstwa oraz uczniami XLI LO im. Twardowskiego w Krakowie.
  • 22/05/2019 – organizacja i prowadzenie Międzynarodowego Dnia Bioróżnorodności w VIII Liceum Ogólnokształcącym w Krakowie.
  • 29/05/2019 – organizacja i prowadzenie otwartej dyskusji nt. zmian ekologicznych oraz klimatycznych między Stowarzyszeniem Klub Gaja i Klubem Myśli Ekologicznej w ramach cyklu „Zielona kultura wykluczenia?”.
  • 16/06/2019 – współprowadzenie warsztatów dot. mikroaktywizmu na rzecz ochrony środowiska, klimatu i bioróżnorodności w ramach cyklicznego wydarzenia ParkuJeMyEko 2019.
  • 14/07/2019 – organizacja i prowadzenie akcji Big Jump Opole w ramach międzynarodowej inicjatywy ekologicznej Big Jump.
  • 1-3/08/2019 – prowadzenie warsztatów etyczno-ekologicznych w ramach Akademii Sztuk Przepięknych podczas Pol’n’Rock Festival, wspólnie z Rzeczniczką ds. ochrony zwierząt, mec. Karoliną Kuszlewicz.
  • 20/08/2019 – prowadzenie dyskusji etyczno-prawno-ornitologicznej (prof. Woleński, prof. Probucka, dr inż. Wiehle) dot. uzasadnienia polowań na dzikie ptaki na Stawach Zatorskich w obszarze Natura 2000 (krakowska Spółdzielnia Ogniwo).
  • 14/09/2019 – prowadzenie warsztatów etyczno-ekologicznych Krzyczymy w obronie zwierząt, klimatu i człowieka w ramach Igrzysk Wolności w Łodzi, wspólnie z Rzeczniczką ds. ochrony zwierząt, mec. Karoliną Kuszlewicz oraz Jackiem Bożkiem z Klubu Gaja.
  • 14/09/2019 – prowadzenie wykładu z dyskusją pt. Już nie rzecz – jeszcze nie podmiot. Status prawno-etyczny zwierząt w ramach Igrzysk Wolności w Łodzi, wspólnie z Rzeczniczką ds. ochrony zwierząt, mec. Karoliną Kuszlewicz.
  • 15/09/2019 – prelekcja wraz z dyskusją pt. Weganizm w obliczu depresji klimatycznej podczas Veganmanii Kraków.
  • 17/09/2019 – dyskusja z publicznością pt. Czas na zmiany, czas na ekologię w Massolit Books & Cafe.
  • 21/11/2019 – wywiad i dyskusja z publicznością pt. Czy w świecie zwierząt istnieje moralność i wartości etyczne? w ramach cyklu „Troskliwość”, organizowanego przez Massolit Books & Cafe.
  • 24/11/2019 – prelekcja wraz z dyskusją pt. Dlaczego na katastrofę reagujemy obojętnością? podczas „Veganmania Warszawa – jesień 2019”.
  • 24/11/2019 – wywiad wraz z dyskusją pt. Wokół Manifestu zwierząt Marca Bekoffa podczas „Veganmania Warszawa – jesień 2019”.
  • 12/12/2019 – prowadzenie wywiadu i rozmowy z Zenonem Kruczyńskim oraz publicznością pt. Polowanie w XXI wieku – relikt, biznes czy rozrywka, zorganizowanych w ramach cyklu „Troskliwość” przez Massolit Books & Cafe.
  • 17/12/2019 – wykład i dyskusja pt. Tolerancja na przestrzeni dziejów, organizowany przez uczniów V LO im. Witkowskiego w Krakowie w ramach cyklu „Niezwolnieni z tolerancji”.
  • 5/05/2020 – prowadzenie webinarium pt. Czego powinniśmy się bać? Raport z katastrofy cywilizacyjnej w ramach cyklu „Horyzonty” dla Centrum Kultury Dworek Białoprądnicki.
  • 4/06/2020 – prowadzenie webinarium pt. Do jakiej „normalności” wrócimy po kwarantannie? Dyskusja o zwierzętach, klimacie, naszej konsumpcji i wrażliwości w świecie po pandemii w ramach cyklu „Wirtualna Akademia RoślinnieJemy” dla Stowarzyszenia Otwarte Klatki.
  • 9/06/2020 – dyskusja z prof. Joanną Hańderek pt. Milczenie o podmiotowości zwierząt w ramach cyklu „Kultura wykluczenia?”.
  • 25/06/2020 – wystąpienie wraz z webinarium pt. Jane Goodall – pionierka, bohaterka, rewolucjonistka, zorganizowane w ramach cyklu „O bioróżnorodności” przez Massolit Books & Cafe, magazyn Istota oraz Klub Gaja.
  • 06/09/2020 – prelekcja pt. Czy trzymanie egzotycznych zwierząt w domu jest etyczne?, zorganizowana przez Centrum Kultury Dworek Białoprądnicki w ramach akcji adopcyjnej bezdomnych zwierząt (Fundacja Człowiek dla Zwierząt oraz Fundacja Straż Obrony Praw Zwierząt).
  • 10/09/2020 – wystąpienie wraz z webinarium pt. Przestań szkodzić biosferze! O twórczości Edwarda O. Wilsona, zorganizowane w ramach cyklu „O bioróżnorodności” przez Massolit Books & Cafe, magazyn Istota oraz Klub Gaja.
  • 19/09/2020 – prelekcja pt. Globalne skostnienie, czyli bierny konsument patrzy na klimat w ramach wydarzenia „Strefa Głodnych Wiedzy – Wykłady na Veganmanii Kraków 2020”.
  • 15/10/2020 – wystąpienie wraz z webinarium pt. Myśleć jak zwierzęta. O badaniach Fransa de Waala, zorganizowane w ramach cyklu „O bioróżnorodności” podczas Nocy księgarń 2020 przez Massolit Books & Cafe (projekt dofinansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego z Funduszu Promocji Kultury).
  • 15/11/2020 – dyskusja w panelu eksperckim pt. Myślistwo a dobrostan dzikich zwierząt w ramach Igrzysk Wolności w Łodzi, wspólnie z mec. Karoliną Kuszlewicz, dr hab. prof. UJ Pauliną Kramarz oraz Zenonem Kruczyńskim.
  • 27/11/2020 – dyskusja pt. Edukacja klimatyczna: diagnoza sytuacji, zorganizowana przez Fundację Edukacyjną Nausika, Fundację Otwarty Plan oraz Młodzieżowy Strajk Klimatyczny.
  • 1/12/2020 – dyskusja w panelu eksperckim pt. O okrucieństwie wobec zwierząt, zorganizowana przez Wspólnotę Idei oraz Zielone Wiadomości.

Staże zagraniczne

2014 – pobyt w Sakarya University w Stambule (Turcja) w ramach programu Erasmus dla pracowników naukowo-dydaktycznych. Prowadzenie zajęć, prelekcje dla studentów.

2013 – pobyt w Hacettepe University w Ankarze (Turcja) w ramach programu Erasmus dla pracowników naukowo-dydaktycznych. Prowadzenie zajęć, prelekcje dla studentów.

2010 – pobyt w Oxford University (Anglia) w ramach programu Erasmus dla pracowników naukowo-dydaktycznych. Prowadzenie zajęć, prelekcje dla studentów.